MÓWIĄCE KAMIENIE

Wysoka Zespół dworsko-parkowy z XVIII, XIX i XX wieku

zdjecie


Historia
Dwór z przełomu XVIII i XIX w.
Pierwsza wzmianka o tej miejscowości pochodzi z 1276 r. i dotyczy przywileju księcia pomorskiego Mostwina II. W 1313 r. mistrz krzyżacki Karl z Trewiru nadał tę wieś braciom: Piotrowi, Jaśkowi i Wawrzyńcowi. Wśród właścicieli dóbr wymieniany jest w 1570 r. Jan Wysocki, w 1633 r. Wysocki i Żukowski, w 1716 r. Franciszek Lutomski, zaś od XVIII w. rodzina Janta-Połczyńskich. Założycielem tego rodu, który osiadł na Pomorzu już w 1276 r. był Jan Janta, którego siedzibą była wieś Pułczno na Kaszubach. Podwójnego nazwiska Janta - Połczyński zaczął używać dopiero od 1671 r. Maciej Janta, którego wnuk Jan przejął Małą Komorzę, Wielką Komorzę oraz Dąbrówkę. Po Janie majątek dziedziczył syn Maciej (XVIII w.), a po nim Teodor, za którego ośrodkiem rodu stał się rejon Tucholi. Synowie Teodora uważani byli za założycieli dwóch linii tego rodu: linii wielkopolski - pruskiej zapoczątkowanej przez Stanisława oraz linii pomorskiej, reprezentowanej przez Józefa, którego ideą była walka z postępującą germanizacją, a który majątek swój podzielił między swoje dzieci. Za późniejszego dziedzica Wysokiej uważa się Leona Jantę - Połczyńskiego. Z rodu tego wywodzi się również Aleksander (bratanek wspomnianego Leona), poeta i pisarz, autor takich książek jak: „Kłamałem aby życ”, „Wracam z Polski” (zbiór reportaży z pierwszych lat Polski Ludowej), „Duch niespokojny” czy też „Pamiętnik pomorski”. We wsi Wysoka w 1870 r. wybudowany został (w miejscu skromnego drewnianego dworku) dwór murowany, który przypominał murowany dom mieszkalny. Dopiero w początku XX w., po przeprowadzonej przebudowie, dwór przybrał charakter rezydencji.
Opis
Obecny dwór składa się z trzech zasadniczych części. Najstarszym elementem jest parterowa część wschodnia, bez wyraźnych cech stylowych, pochodząca z przełomu XVIII i XIX w. Zryzalitowana część środkowa, parterowa z mieszkalnym poddaszem pochodzi z 1870 r. Jej późnoklasycystyczny charakter podkreśla półkolisty, sześciokolumnowy portyk dźwigający balkon oraz Janty - Połczyńskich. Najmłodszą częścią dworu jest dwukondygnacyjne skrzydło zachodnie o charakterze neoklasycystycznym, dobudowane w pocz. XX w. Jego zryzalitowaną część środkową podkreśla portyk czterokolumnowy w typie jońskim. Na płn.wschód od dworu, w sąsiedztwie bramy wjazdowej w 1870 r. wybudowano neoromańską kaplicę. Prowadzi do niej aleja kasztanowców, znajdująca się na osi dworu. Kaplica ta jest miejscem spoczynku Walerii z Zabłockich Gotzendorf (powinowatej Janty - Połczyńskich)
Park
Park z pocz. XX w.o pow. 5ha. założony jest na stoku, opadającym ku zachodowi w kierunku Jeziora Wysockiego.Oddzielony jest od dziedzińca folwarcznego murem i schodzi tarasowo do wspomnianego jeziora, wzdłuż którego ciągnące się dwie aleje - górna i dolna. Od północy do dworu prowadzi kolisty podjazd, podkreślający efektowny różany klomb, stanowiący oryginalny akcent zdobniczy frontowej elewacji dworu. Podobny podjazd dochodzi pod zachodnią elewację tej budowli, przechodząc w park, utrzymany w stylu angielskim. W czystym, zadbanym parku znajduje się kilkadziesiąt drzew z wyraźną dominantą gatunków liściastych, wśród których najliczniej występują klony pospolite, kasztanowce białe, brzozy brodawkowe, jesiony wyniosłe i lipy drobnolistne. Największe skupisko drzew spotkamy przed zachodnim skrzydłem dworu.
Nagrałeś ciekawą trasę w Borowiackich Szlakach?
dodaj
Chcesz dodać ciekawy obiekt do Borowiackich Szlaków?
dodaj
Znasz interesującą historię o Borowiackich Szlakach?
dodaj